Ffwligans

Rwy’n falch iawn fy mod wedi cael cyfle i weithio gyda dylunwyr graffeg anhygoel, Ffwligans (Eirlys a Mark), i greu’r logo ar gyfer prosiect Cragen Beca.

Mae Ffwligans yn bartneriaeth greadigol sy’n creu “Posteri Propaganda Cymreig digrif sy’n codi calon. Brand arloesol a chreadigol iawn sy’n creu cynnwys gwreiddiol iawn ond sy’n parhau i fod yn drosglwyddadwy ac eiriolwr modern doniol” Storiel, Bangor


I’m so delighted to have been working with amazing graphic designers, Ffwligans (Eirlys and Mark), to create the logo for the Cragen Beca project.

Ffwligans is a creative partnership that creates “Uplifting and humorous Welsh Propaganda posters. An innovative and highly creative brand with such original content while remaining transferable and a funny modern advocate” Storiel, Bangor

Dywedodd Eirlys am Ffwligans:

“Dechreuodd y syniad cychwynnol ar gyfer Ffwligans amser maith yn ôl pan dreuliais amser yn gweithio yn Fietnam ac yna teithio’n gyda Mark, drwy Dde-ddwyrain Asia a Tsieina. Roedd gennym ddiddordeb yn yr hysbysfyrddau a’r posteri comiwnyddol gyda’u delweddau a oedd yn ymddangos yn ddiniwed a’n siriol a’r deipograffeg drawiadol. Pan ddaethom adref, a digwydd ymweld â Nant Gwrtheyrn, daliodd poster Lolfa “I’r Gad” ein sylw, a chawsom y syniad o arbrofi gyda steil posteri propaganda.

Mae cefndir Mark mewn darlunio a dylunio graffeg, mae wedi treulio amser yn gweithio fel animeiddiwr ac artist bwrdd stori (yn Aardman, Bryste) ond mae wastad wedi bod wrth ei fodd yn creu comics. Mae gen i gefndir mewn Addysg ac mae gennyf ddiddordeb mewn barddoniaeth a Llenyddiaeth Plant. Ein bwriad oedd cyfuno ein dyluniadau â thestun ysbrydoledig a barddoniaeth wirion. 

Mae comics a llenyddiaeth yn ddylanwad sy’n cynnwys celf stryd (ar ôl i ni fyw ym Mryste a Llundain yn ystod 90au) hefyd symudiadau chwyldroadol fel Situationist International a Black Panthers. Cerddoriaeth gan gynnwys pync, hip hop, techno, bandiau Cymraeg, unrhyw beth! (Rydym wedi ein lleoli yng Nghonwy, yn y gogledd (mae’n debyg bod byw yn y gogledd yn effeithio ar ein gwaith hefyd – teimlwn ein bod yn cael ein hanwybyddu gan amlaf! Felly rydyn ni’n creu posteri sy’n denu sylw yn y gobaith am fyd gwell – dwi’n dod o Ogledd Cymru, mae Mark yn dod o Ogledd-ddwyrain Lloegr).”

Pan gysylltais â Ffwligans am y tro cyntaf i drafod y mater o gydweithio, dywedodd Eirlys wrthyf fod trwmped cragen dro yn ei theulu.

Cafodd mam-gu Eirlys ei magu yng Nghapel Garmon, Sir Conwy ac mae gan ei theulu wreiddiau ffermio yn yr ardal sy’n dyddio yn ôl i 1745. Credir bod y gragen wedi bod yn y teulu ers peth amser ac fe’i trosglwyddwyd o’i hen fam-gu a chafodd ei defnyddio i alw’r gweithwyr fferm i mewn o’r tir. Mae tad Eirlys hefyd yn dod o deulu o ffermwyr, o Lysfaen, Clwyd yn wreiddiol, ac mae ef hefyd yn credu y byddai cragen o’r fath wedi cael ei defnyddio’n gyffredin ar ffermydd Gogledd Cymru.”

Eirlys says of Ffwligans:

“The initial idea for Ffwligans began a long time ago when I spent time working in Vietnam and then travelled with Mark, through South East Asia and China. We were interested in the billboards and communist posters with their seemingly innocent and cheerful images and the striking typography. When we returned, and happened to visit Nant Gwrtheyrn, the “I’r Gad” Lolfa poster caught our attention, and we came up with the idea of playing with the style of propaganda posters.

Mark’s background is in drawing and graphic design, he’s spent time working as an animator and storyboard artist (based in Aardman, Bristol) but his heart has always been in creating comics. My background is in Education and I have interest in Children’s Literature and poetry. Our intention was to combine our designs with inspirational text and daft poetry. 

Comics and literature are an influence including street art (from living in both Bristol and London during 90’s) also revolutionary movements such as Situationist International and Black Panthers. Music including punk, hip hop, techno, Welsh bands, anything really! (We’re based in Conwy, up north (being northern probably affects our work too – we feel mostly ignored! So we create shouty posters in the hope for a better world – I’m from North Wales, Mark from the North East of England).”

When I first contacted Ffwligans to discuss the collaboration, Eirlys told me that there is a conch shell trumpet in her family. That seemed a bit like fate and so I asked her more about it.

Eirlys’ grandmother was brought up in Capel Garmon, Sir Conwy and her family has farming roots in the area that go back as far as 1745. It is believed that the conch has been in the family for some time having been passed down from her great-grandmother and was used to call the farmworkers in from the land. Eirlys’ father also comes from a long line of farmers, initially from Llysfaen, Clwyd, and he also believes that such a shell would have commonly been used on the farms of North Wales.

Ffilmio yn Nhalog

Filming in Talog

Ddoe, es i am dro i bentref Talog yn Sir Gâr gyda’r cerddor Ceri Owen-Jones a’r gwneuthurwr ffilmiau, Jacob Whittaker. Mae Ceri wedi treulio rhai misoedd yn perffeithio ei dechneg chwythu trwmped cragen dro ac fe aethon ni â’r gragen gyda ni i’w chwythu mewn gwahanol leoliadau o amgylch Talog.

Roedd y trwmped cragen dro wreiddiol, Cragen Beca, yn perthyn i landlord Tafarn y Castell yn Nhalog a chafodd ei guddio yn y dafarn am dros 100 mlynedd cyn iddo gael ei roi i Amgueddfa Caerfyrddin yn y 1980au. Nid oes hawl gennym ni i chwythu Cragen Beca. Cafodd y gragen y mae Ceri wedi bod yn ei defnyddio ei darganfod mewn siop hen bethau yn nhref Caerfyrddin yn 2020.

Dwi wedi bod yn crwydro lleoliadau yn Nhalog dros y misoedd diwethaf ac fe aethon ni fore Sadwrn i ddechrau ffilmio. Yn y diwedd, fe wnaethon ni ddefnyddio pedwar lleoliad gwahanol yn Nhalog a’r cyffiniau gan gwrdd â phobl wych yn y pentref yn ystod y dydd. Roedd Neuadd Bentref Talog ar agor am goffi a chacen ac felly fe wnaethon ni alw heibio ganol bore a chwrdd â Heather sy’n rhedeg gwefan a thudalen Facebook Talog yn ogystal â Kevin sy’n helpu i redeg neuadd y pentref.

Gan deimlo’n effro ac yn egnïol, fe aethon ni i’r bryniau uwchben Talog i chwilio am olygfa banoramig dros y pentref. Ar ôl tynnu i mewn i fuarth fferm Penrallt ar ben lôn serth, fe wnaethom gyfarfod â Bethan a Rhun sy’n ffermio moch maes Tamworth hardd mewn modd cynaliadwy. Fe wnaethon nhw roi caniatâd i ni ffilmio yn yr eiddo ac aeth Rhun â ni i’r caeau ymhellach i fyny’r bryn lle’r oedd yr olygfa ar draws y pentref yn berffaith.

Roedd clywed y gragen yn atseinio ar draws bryniau gogledd Sir Gâr a dychmygu’r gragen wreiddiol yn canu i alw ar ferched Beca yr ardal yn brofiad eithriadol.


Yesterday I headed off to the Carmarthenshire village of Talog with musician Ceri Owen-Jones and filmmaker Jacob Whittaker. Ceri has spent some months perfecting his conch trumpet blowing technique and we took the shell out with us to blow in various locations around Talog.

The original Cragen Beca shell trumpet belonged to the landlord of the Castle Inn in Talog and was kept hidden in the pub for over 100 years before it was donated to Carmarthen Museum in the 1980s. We are not permitted to blow Cragen Beca, the shell Ceri has been working with was found in an antique shop in Carmarthen town in 2020.

I have been scouting out locations in Talog over the last few months and we set out on Saturday morning to start filming. We ended up using four different locations in and around Talog and during the day we met some wonderful people in the village. Talog Village Hall was open for coffee and cake and we dropped in mid-morning where we met Heather who runs the Talog website and Facebook page as well as Kevin who helps run the village hall.

Feeling refreshed and energised, we wound our way up to the hills above Talog in search of a panoramic view over the village. Pulling in to Penrallt farmyard at the top of a steep lane, we met Bethan and Rhun who farm beautiful free range, sustainably farmed Tamworth pigs. They generously allowed us to film at the property and Rhun took us to the fields further up the hill from the farm where the view across the village was perfect.

Hearing the shell resonate across the north Carmarthenshire hills and imagining the original shell sounding out to muster the Rebeccaites of the area to action was an extraordinary experience.

Patrymau a phrototeipiau

Gweithio yn y stiwdio

Mae Covid 19 wedi peri llawer o broblemau anodd i’r prosiect Cragen Beca, gan gynnwys y posibilrwydd o gydweithio yn yr un ystafell gyda chydweithwyr creadigol. Mae Louise a minnau wedi bod yn gweithio gyda’n gilydd ers blwyddyn bellach, yn cysylltu trwy Zoom a WhatsApp, yn rhannu syniadau ac yn addasu dyluniadau o bell. Yr haf diwethaf roeddem yn gallu cwrdd yn yr awyr agored a siarad dros syniadau yn bersonol, ond ym mis Mai eleni roedd yn gymaint o ryddhad i allu gweithio ochr yn ochr â’n gilydd o’r diwedd i ddechrau torri patrymau a gwneud prototeipiau ar gyfer y gwisgoedd Rebecca.

Working in the Studio

Covid 19 has brought many tricky problems for the Cragen Beca project, not least of which is the possibility of working together in the same room with creative collaborators. Louise and I have been working together for a year now, Zooming and WhatsApp-ing, sharing ideas and tweaking designs remotely. Last summer we could meet outdoors and talk through ideas in person, but in May this year, it was such a relief to finally be able to work alongside each other to start cutting patterns and making prototypes for the Rebecca costumes.

Jacob Whittaker

Partner Creadigol

Byddaf yn gweithio gyda’r artist a gwneuthurwr ffilm, Jacob Whittaker i creu cyfres o ffilmiau ar gyfer y prosiect Cragen Beca. Mae Jacob yn byw a gweithio yn Aberteifi, Ceredigion, a byddwn ni gweithio ar leoliad mewn safleoedd bwysig yn Sir Gaerfyrddin yn ogystal â gweithio gyda Chlybiau Ffermwyr Ifanc Sir Gaerfyrddin a fydd yn gwisgo’r gwisgoedd Cragen Beca sy’n cael eu datblygu ar gyfer ein tair Rebecca cyfoes.

Mae gwaith Jacob yn cynnwys gosod sain a fideo, yn ogystal â gwneud ffilmiau dogfen. Mae Jacob yn  gweithio gyda grwpiau lleol a sefydliadau cymunedol yn ogystal ag artistiaid a sefydliadau creadigol. Mae’n gyd-sylfaenydd y grŵp celfyddydau sonig GWRANDO a gofod celf Capel Y Graig ger Machynlleth.

Graddiodd Jacob yn 2003 o Ysgol Gelf Caerfyrddin gyda gradd dosbarth cyntaf mewn Celf Gain. Mae ei waith yn ymwneud yn bennaf â dogfennu, recordio ac ailgyflwyno, a yn aml cyfuno hanes a chelf, gan recordio profiadau personol bob dydd pobl Cymru a’u perthnasoedd â thirweddau a diwylliant sy’n newid.


Creative Partner

Artist and filmmaker Jacob Whittaker will be working with me to make a series of films for the Cragen Beca project. Jacob lives and works in Cardigan, Ceredigion, and we’ll be working on location at significant sites in Carmarthenshire as well as working with the Young Farmers Clubs of Carmarthenshire who will wear the Cragen Beca costumes being developed for our three contemporary Rebeccas.

Jacob’s work includes sound and video installation, as well as documentary filmmaking. He works with local groups and community organisations as well as artists and creative organisations. He is co-founder of sonic arts group GWRANDO and Capel Y Graig art space near Machynlleth.

Jacob graduated from Carmarthen School of Art in 2003 with a 1st class degree in Fine art, his work is mostly concerned with documentary, recording and re-presentation often combining history and art, recording everyday personal experiences of the people of Wales and their relationships to changing landscapes and culture.   

Ceri Owen-Jones

Partner Creadigol

Rwy’n falch iawn i fod yn gweithio gyda’r cerddor Ceri  Owen-Jones i datblygu trac sain am   ffilm sydd rhan o’n prosiect Cragen Beca. Yn wreiddiol o Ganada, mae Ceri yn siaradwr Cymraeg rhugl ac mae bellach yn byw yng Ngheredigion gyda’i bartner Elsa Davies.

Mae Ceri yn fwyaf adnabyddus am ei gerddoriaeth delyn, ond mae hefyd yn trombonydd. Y sgil hon y bydd yn dod â hi i’r prosiect, yn chwarae corn conch y frenhines.

Mae Ceri ac Elsa yn aml gweithio gyda’i gilydd fel Deuair i chwarae y telyn a ffidil gyda dau llais. Mae nhw wedi bod yn chwarae gyda’i gilydd ers 2012. Gan ddysgu alawon traddodiadol Cymreig o hen lawysgrifau a cherddorion eraill, maen nhw’n ymchwilio ac yn dehongli deunydd hanesyddol prin i ailgyflwyno sain goll cerddoriaeth draddodiadol Gymraeg i gynulleidfaoedd cyfoes.


Creative Partner

I’m delighted to be working with musician Ceri-Owen Jones to develop a soundtrack for the film we are making for the Cragen Beca project. Ceri is a Welsh language speaking Canadian who now lives in Ceredigion with his partner Elsa Davies.

Ceri is probably best known for his harp music but he is also a trombonist, and it’s this skill that he’ll be bringing to the project playing the queen conch horn.

Ceri and Elsa often work together as Deuair playing harp and fiddle with two voices. They have been playing together since 2012. Learning traditional Welsh tunes from old manuscripts and other musicians, they research and interpret rare historical material to re-present the lost sound of Welsh traditional music for contemporary audiences.

Louise Bird

Partner Creadigol

Mae’r artist tecstilau o Gaerfyrddin, Louise Bird, yn gweithio gyda mi ar y prosiect Cragen Beca i helpu i ddylunio a chreu tair gwisg i dri Rebecca cyfoes eu gwisgo.

Graddiodd Louise o Ysgol Gelf Caerfyrddin yn 2006 gyda gradd mewn Peintio ac Arlunio Celf Gain. Mae ei gwaith yn canolbwyntio’n bennaf ar decstilau, ac mae ei harfer celf yn cael ei lywio gan berthynas gydol â lliain, edau, gwlân, patrwm a ffasiwn. Mae hi wedi bod yn rhannu ei cynhenid ​​i gael hwyl gyda lliw a ffurf mewn gweithdai cymunedol hygyrch a phrosiectau cyhoeddus rhyngweithiol ers dros ddegawd.

Mae deunyddiau a thechnegau organig ac amgylcheddol gynaliadwy wedi dod yn rhan bwysig o waith Louise ac mae hi wedi bod yn defnyddio blanhigion ffynonellau lleol, i creu llifynnau a deunyddiau.

Mae Louise wedi’i hysbrydoli’n arbennig gan gerflunwaith tecstilau, trin deunyddiau a’r gallu i gynhyrchu siapiau tri dimensiwn â llaw o arwynebau deunydd gwastad. Mae ei dealltwriaeth o arferion celf gain ochr yn ochr â thechnegau gwneud gwisg a thorri patrymau (roedd ei mam yn ddylunydd gwisg theatraidd – felly mae yn y gwaed) yn gwneud ei chyfraniad i’r prosiect yn unigryw. Rydyn ni’n cael llawer o hwyl yn meddwl am adeiladwaith gwisgoedd hanesyddol ac yn gweithio allan sut i ymgorffori’r elfennau hyn ochr yn ochr â dyluniadau cyfoes.


Creative Partner

Carmarthen based textile artist Louise Bird is working with me on the Cragen Beca project to help design and create three costumes for three contemporary Rebeccas to wear.

Louise graduated from Carmarthen School of Art in 2006 with a degree in Fine Art Painting and Drawing. Her work predominantly focuses on textiles, and her art practice is informed by a lifelong relationship with cloth, thread, wool, pattern and fashion. She has been sharing her inherent ability to have fun with colour and form in accessible community workshops and interactive public projects for over a decade.

Organic and environmentally sustainable materials and techniques have become an important part of Louise’s work and she has been working with locally sourced plant based dyes and materials in recent years.

Louise is particularly inspired by textile sculpture, the manipulation of materials and the ability to manually produce three dimensional shapes from flat material surfaces. Her understanding of both fine art practices alongside dressmaking and pattern cutting techniques (her mother was a theatrical costume designer – so it’s in the blood) make her contribution to the project unique. We’re having a lot of fun thinking about historical costume construction and working out how to incorporate these elements alongside contemporary designs.